Sáng kiến tiền tỷ của chuyên gia thoại quốc tế ở VTNet

Giải pháp chặn cuộc gọi giả mạo từ quốc tế về của anh Nguyễn Văn Quyết, Phòng Mạng lõi, TT Kỹ thuật Toàn cầu của TCT Mạng lưới Viettel (VTNet), là một trong những sáng kiến tiêu biểu của VTNet nửa đầu năm 2021, với giá trị làm lợi 3.8 tỷ đồng.

Kiến trúc sư ngành mạng lõi Vũ Huy Tuyển – TT Kỹ thuật Toàn cầu của VTNet nhận xét Nguyễn Văn Quyết – kỹ sư Tối ưu Mạng lõi là người luôn chịu khó tìm tòi, quyết tâm theo đuổi giải quyết các bài toán khó trong lĩnh vực thoại quốc tế. Suốt hơn 5 năm qua, Quyết đã tìm ra nhiều lời giải, cách làm mới để đáp ứng nhu cầu kinh doanh và vận hành khai thác. Minh chứng nổi bật nhất chính là giải pháp chặn cuộc gọi quốc tế giả mạo – sáng kiến vừa được thẩm định đạt cấp Tổng Công ty VTNet sau hơn 3 năm triển khai kiên trì và quyết liệt.

nguyen van quyet

Theo lời kể của Quyết, mong muốn tìm ra cách chặn các cuộc gọi lừa đảo khách hàng Viettel nhen nhóm từ năm 2018 khi tình trạng gọi điện mạo danh công an, tòa án, viện kiểm sát, ngân hàng, bưu điện liên quan đến vụ án, ma túy, rửa tiền,… để “đánh” vào tâm lý của khách hàng bắt đầu phổ biến. Các đối tượng giả mạo thường yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng được chỉ định để chiếm đoạt. Nhiều trường hợp khác thì khách hàng nhận được thông báo có quà tặng từ nước ngoài và phải chuyển khoản tiền phí để nhận quà.

Khi rà soát lịch sử trên hệ thống tổng đài, nhóm của Quyết phát hiện các cuộc gọi này có định dạng là số trong nước nhưng lại xuất phát từ quốc tế về. Đây là nút thắt bởi với cuộc gọi từ nước ngoài về, nếu là thuê bao di động thì có thể do đang roaming. Nhưng với thuê bao cố định, điều này không thể, do đó các cuộc gọi chắc chắn là giả mạo.

Tuy nhiên, việc nhà mạng chặn bất kỳ thuê bao nào không đơn giản “muốn thì chặn” mà phải có chính sách, yêu cầu của cơ quan quản lý và không được ảnh hưởng đến khách hàng. Cùng với bộ phận kinh doanh quốc tế của VTS, nhóm xử lý theo hướng biến đổi các số chủ gọi thành chuỗi số ảo như 1780040, 4000,… để khách hàng nâng cao cảnh giác.

Thế nhưng các phương thức lừa đảo, giả mạo ngày càng đa dạng và tinh vi. Nếu cứ làm kiểu “chạy theo” và từng tình huống cụ thể thì thường “chuyện đã rồi”, càng chặn càng nhiều, mỗi ngày hàng trăm nghìn cuộc gọi, khách hàng Viettel vẫn có nguy cơ bị làm phiền, thậm chí thiệt hại.

Cuộc chiến ngăn chặn các cuộc gọi giả mạo của đội ngũ VTNet trở nên quyết liệt và “mạnh tay” hơn từ năm 2020. Nhóm của Quyết đã chủ động tổng kết, phân tích các đầu số thuộc diện giả mạo như số quốc tế nhưng sai mã quốc gia, số Việt Nam nhưng sai độ dài số hoặc các dải số không phải roaming như số cố định, số chưa được cấp,… sau đó phối hợp với VTS đề xuất lên Cục Viễn thông – Bộ Thông tin và Truyền thông để chặn hơn 100 đầu số này. Ví dụ như 840, 841, 842, 844, 846, 84980, +884, +0, +210,…

pheu 01

Để hiện thực hóa được tất cả các phương án chặn lọc trên, đội ngũ mạng lõi của VTNet mà trực tiếp là nhóm của Quyết phải xây dựng giải pháp kỹ thuật trên các tổng đài quốc tế. Các yêu cầu chặn càng chi tiết bao nhiêu thì phương án đảm bảo trên hệ thống mạng lõi IGW, GMSC càng phức tạp bấy nhiêu. Các kỹ sư đã tự tìm hiểu tài liệu, tự nghĩ kịch bản để khai thác một số tính năng mới như PM Rule, N-CSI trên các tổng đài này giúp quá trình chặn chính xác và thuận lợi.

Thành công với phương án chặn trên IGW, từ tháng 6/2020, các tác giả tiếp tục “lên đời” bằng công cụ chặn tự động cho các thuê bao định dạng giống số thật đang roaming sử dụng GMSC và SS7FW.

“Bước sang giai đoạn này, bài toán thực sự bất ngờ và phức tạp hơn rất nhiều. Trước đây, việc nhận biết thuê bao xuất hiện trên tổng đài không phải là số đúng khá đơn giản. Khó khăn lúc này là làm sao biết 1 thuê bao Viettel từ quốc tế gọi về là giả mạo hay họ đang roaming thật. Các đối tượng lừa đảo có thể tạo ra các số nội mạng để lấy lòng tin từ khách hàng. Đứng trước tình huống này, VTNet phải có giải pháp định tuyến cuộc gọi và xây dựng luồng kiểm tra để nhận diện trạng thái thuê bao Viettel gọi về từ nước ngoài” – Kiến trúc sư Mạng lõi Vũ Huy Tuyển nói.

Các hệ thống IGW, GMSC và SS7FW giống như 3 cánh cửa chặn cuộc gọi lừa đảo. SS7FW có khả năng kiểm tra trạng thái roaming thật hay giả của thuê bao trên tổng đài của Viettel và các nhà mạng khác, từ đó GMSC ra quyết định tiếp tục hay từ chối cuộc gọi. Quá trình này được thực hiện trong vài mili giây để không ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ cũng như trải nghiệm của khách hàng. Đây là công cụ hoàn toàn mới, do VTNet phối hợp với Công ty An ninh mạng thực hiện. Viettel cũng là nhà mạng đầu tiên xây dựng được công cụ kiểm tra tự động này để đảm bảo không chặn nhầm dịch vụ của khách hàng. Công cụ đã chặn thành công hàng chục triệu cuộc gọi giả mạo roaming của cả nội mạng và ngoại mạng.

“Hệ thống chặn lọc cuộc gọi giả mạo hiện nay đã chủ động và thông minh hơn nhiều so với trước nhờ quá trình phân tích kỹ lưỡng, đầy đủ các trường hợp có thể xảy ra để khai báo sẵn sàng trên mạng lưới” – Quyết cho biết.

Mỗi ngày, giải pháp của các kỹ sư VTNet chặn được khoảng 200.000 cuộc gọi giả mạo hướng đến người dùng Viettel. Dưới góc độ khách hàng, những nỗ lực của Quyết và đồng nghiệp thật khó để cảm nhận nhưng lại giúp chính khách hàng giảm thiệt hại, tránh phiền toái, góp phần bảo vệ an toàn cho cộng đồng, tăng uy tín, hình ảnh của Viettel theo cách âm thầm, bền bỉ.

Cuối năm 2020, Cục Viễn thông – Bộ Thông tin và Truyền thông đã gửi thư cảm ơn Viettel đã luôn đi đầu trong việc xây dựng hệ thống phát hiện, ngăn chặn cuộc gọi giả mạo từ quốc tế về, luôn hoàn thành sớm và đạt hiệu quả cao nhất. Số lượng cuộc gọi lừa đảo bị Viettel chặn thành công lên tới 13,4 triệu cuộc, chiếm trên 78% tổng số cuộc gọi bị chặn của các nhà mạng tại Việt Nam.

Chứng minh được hiệu quả rõ rệt, giải pháp chặn cuộc gọi quốc tế giả mạo được công nhận là sáng kiến vào tháng 3/2021, trở thành sáng kiến tiêu biểu của ngành mạng lõi nói riêng và VTNet nói chung với nhóm tác giả gồm: Nguyễn Văn Quyết, Nguyễn Khắc Thành, Vũ Huy Tuyển – Phòng Mạng lõi, TT Kỹ thuật Toàn cầu (VTNet) và Nguyễn Văn Khánh – Công ty An ninh mạng.

Nhìn lại hành trình 3 năm qua, Quyết cho rằng giải pháp có được kết quả ấn tượng như hiện nay phần lớn nhờ vào việc hiểu và làm chủ thiết bị trong mạng lưới Viettel, từ đó không phụ thuộc vào đối tác, các phương án, kịch bản chặt chẽ, tỉ mỉ dù phải triển khai đồng thời trên nhiều hệ thống phức tạp trong cấu trúc mạng viễn thông.

Quyết nói rằng: “Mình là người Viettel nhưng cũng là 1 khách hàng nên thấy có vấn đề, lại thuộc mảng công việc của mình thì càng phải làm sớm, làm nhanh”.

btt 3930
Nhóm tác giả của giải pháp chặn cuộc gọi giả mạo quốc tế về (từ trái qua): Vũ Huy Tuyển, Nguyễn Khắc Thành và Nguyễn Văn Quyết – Phòng Mạng lõi, TT Kỹ thuật Toàn cầu

Thế nhưng, chính Quyết cũng khẳng định không phải giải pháp chặn cắt này xong có nghĩa là hết lừa đảo. Nguy cơ vẫn tồn tại, các đối tượng đổi sang sử dụng các đầu số quốc tế hợp pháp để tiếp tục lừa đảo và cuộc chiến này cần kết hợp sức mạnh của nhiều tổ chức, cá nhân, đặc biệt là ý thức cảnh giác của người dùng trước các cuộc gọi đầu số lạ từ nước ngoài.

“Tôi tin Quyết sẽ tiếp tục có nhiều sáng kiến, giải pháp và cách làm mới trong thời gian tới” – Kiến trúc sư Vũ Huy Tuyển của VTNet bày tỏ.